Introduction to diatonic harmony

Modern müziğin en temel noktasından caz teorisine bir giriş yapmak için diatonik armoniyle başlamak en doğal seçenektir. Bunun için piyanonun beyaz tuşlarından oluşan do majör gamı ile başlayalım. Do’dan başlayıp Do’da biten gam, modal armonide ionian mode olarak da adlandırılır. Modal yaklaşımı da  bu yazı içerisinde örnekleyeceğiz.

Notaları isimlendirirken, caz dünyasında da popüler olmuş alfabetik isimleri kullanacağız.

Do=C, Re=D, Mi=E, Fa=F, Sol=G, La=A, Si=B.

Do majör gamındaki ilk nota Do olmasına rağmen piyanodaki ilk tuş La olmasından dolayı, A harfi La notasına tanımlanmıştır.

Caz teorisinde 3 notadan oluşan triad dediğimiz akorlar çok az kullanıldığından biz direkt olarak 4 notadan oluşan 7’li akorlar ile teorimize başlıyoruz. Do majör gamının seslerinden oluşan 7’li akorlar aşağıdaki şekilde listelenmiştir. Akorların nasıl yapılandırıldığını ‘Akorların yapı taşları, intervaller‘ başlıklı yazımdan takip edebilirsiniz. Şimdilik Do majör gamının her bir notasını kök nota kabul ederek, inşa edilmiş akorları ve akor niteliklerini aşağıda görebilirsiniz.

Bu akorlar piyanonun beyaz tuşlarından oluşur ve kök nota ile başlayıp, birer nota atlayarak bulunan 4 ses ile tamamlanır.

Örneğin ilk kök notamız C ise, ilk akorumuz C-E-G-B seslerinden oluşur. Bu akorun niteliği majör 7’lidir. Bunu sebebi de ‘Akorların yapı taşları, intervaller’ başlıklı yazımda açıklanmıştır. İkinci akorumuzun kök sesi D olduğundan, bu akorun sesleri yukarıda bahsettiğimiz formül ile D-F-A-C olarak bulunabilir. Bu sistem diğer majör gamlara da uygulandığında akor nitelikleri hep aynı sonuçlanır. Bu yüzden ilk akor hep majör 7’li ve 2. akor ise hep minör 7’li olacaktır. Buradan da yola çıkarak, Roma Nümerik Sistemi ortaya atılarak, bu formülün basitleştirilmesi hedeflendirilmiştir. Majör gam içinde bu sisteme göre akorlar şu şekilde listelenir: Imaj7 – IIm7 – IIIm7 – IVmaj7 – V7 – VIm7 – VIIm7b5. m7 ( minör 7 ) akoru cazda -7 olarak da gösterilir ( II-7, III-7 ).

Do majör gamındaki diğer mod’lar ise şöyledir:

Dorian mode, doğaçlamada II-7 akoru üzerine kullanılabilir.

 

 

Phrigian mode, Doğaçlamada III-7 akoru üzerine kullanılabilir.

 

 

Lydian mode, Doğaçlamada IVmaj7 akoru üzerine kullanılabilir.

 

 

Mixolydian mode, Doğaçlamada V7 ( dominant 7 ) akoru üzerine kullanılabilir.

 

 

Aeolian mode, Doğaçlamada VI-7 akoru üzerine kullanılabilir.

 

 

Locrian mode, Doğaçlamada VII-7b5 akoru üzerine kullanılabilir.